Công ty A là CĐT một dự án xây dựng nhà máy cơ khí. Công ty A có 3 gói thầu có nội dung tương tự thực hiện vào các thời điểm khác nhau là gói thầu A1, A2 và A3. Công ty đã tiến hành lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu A1 thông qua đấu thầu rộng rãi và đã áp dụng hình thực mua sắm trực tiếp cho gói thầu A2 (đáp ứng toàn bộ điều kiện quy định tại điều 21 của Luật Đấu thầu).

 Hiên này, công ty muốn tiếp tục áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp đối với gói thầu A3, tuy nhiên thời gian từ lúc ký hợp đồng gói thầu A1 đến thời điểm này đã quá 6 tháng nhưng từ lúc ký hợp đồng gói thầu Ă đến thời điểm này thì chưa quá 6 tháng.

Hỏi:

1. Công ty A có thể sử dụng gói thầu A2 làm cơ sở mua sắm trực tiếp cho gói thầu A3 được không?

2. Trường hợp thực hiện mua sắm trực tiếp, vì lý do nào đó mà nhà thầu được lựa chọn thông qua đấu thầu rộng rãi không được thực hiện gói thầu mua sắm trực tiếp, công tu có được mời nhà thầu khác có năng lực tương đương để tham gia mua sắm trực tiếp được không?

3. Trường hợp công ty B là CĐT một dự án trong đó có gói thầu B1 có nội dung tương tự gói thầu A1 thì có thể áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp đối với gói thầu B1 không?

Trả lời:

1. Việp áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp phải được phê duyệt trong KHĐT trên cơ sở tuân thủ quy định tại điều 21 Luật Đấu Thầu (Nghị định 85/CP Điều 42). Luật Đấu thầu (Điều 21) quy định hình thức mua sắm trực tiếp được áp dụng khi đáp ứng đầu đủ các điều kiện sau: (1) gói thầu tương tự thuộc cùng một dự án hoặc thuộc khác dự án; (2) nhà thầu trước đó đã được lụa chọn thông qua đấu thầu để thực hiện gói thầu có nội dung tương tự; (3) đơn giá đói với các nội dung thuộc gói thầu áp dụng mua sắm trực tiếp không được vượt đơn giá của các nội dung tương ứng thuộc gói thầu tương tự đã ký hợp đồng trước đó và (4) hợp đồng đói với gói thầu có nội dung tương tự được ký trước đó không quá 6 tháng. Theo đó, thời hạn 6 tháng được tính từ khi ký kết hợp đồng gốc đến khi kết quả mua sắm trực tiếp được phê duyệt.

Đối với tình huống nêu trên, gói thầu có nội dung tương tự được thực hiện theo hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc hạn chế (Gói thầu A1) sử được sử dụng làm căn cứ để xác định các điều kiện áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp cho các gói thầu tiếp theo. Theo đó, do thời gian từ lúc ký hợp đồng gói thầu A1 đến nay đã quá 6 tháng nên gói thầu A3 không đáp ứng điều kiện (4) nêu trên vì vậy không đủ điều kiện để áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp.

2. Mua sắm trực tiếp (repeat order) là hình thức mở rộng hợp đồng đối với các nhà thầu được lựa chọn thông qua đấu thầu nên nhà thầu được mời thực hiện hợp đồng mua sắm trực tiếp phải là nhà thầu trúng thầu gói thầu trước đó. Không được phép mời nhà thầu khác tham gia thương thảo để thực hiện gói thầu áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp. Trường hợp nhà thầu đã thực hiện hợp đồng trước đó không muốn tiếp tục hoặc không đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện gói thầu tiếp theo thì cần tổ chức lựa chọn nhà thầu theo hình thức khác phù hợp với quy định của Luật Đấu thầu (đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh...)

3. Đối với trường hợp gói thầu B1, Công ty B có thể áp dụng mua sắm trực tiếp trên cở sở tuân thủ các quy định tại Điều 21 Luật Đấu thầu, Điều 42 Nghị định 85/CP nêu trên, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về quá trình lựa chọn nhà thầu theo quy định tại khoản 8 điều 61 Luật Đấu thầu. Trong đó cần lưu ý, Luật Đấu thầu không có quy định cấm đối với trường hợp áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp các gói thầu thuộc các CĐT khác nhau. Do đó, nếu gói thầu B1 đáp ứng đầu đủ các điều kiện áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp nếu tại Mục 1 tình huống này thì mặc dùng Công ty B là CĐT gói thầu B1 mà không phải là CĐT gói thầu A1 thì người có thẩm quyền gói thầu B1 được quyền quyết định hình thức mua sắm trực tiếp đối với gói thầu B1 trên cơ sở KQĐT gói thầu A1.

Tóm lại, để áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp, gói thầu phải đáp ứng toàn bộ các điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích là tiết kiệm thời gian lựa chọn nhà thầu, tận dụng KQĐT rộng rãi hoặc hạn chế đã thực hiện đối với gói thầu tương tự trước đó, mua sắm trực tiếp có nhược điểm là tính cạnh tranh kém. Trường hợp mặt hàng áp dụng mua sắm trực tiếp thường xuyên có biến động giá hoặc trên thị trường có thêm nhiều nhà cung cấp dẫn đến cạnh tranh về giá cả và dịch vụ thì việc áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp là phù hợp. Vì thế cần cân nhắc kỹ khi quyết định áp dụng hình thức này trong mua sắm công để đảm bảo việc chi tiêu đạt được mục tiêu cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế cao nhất