BMT tổ chức đấu thầu rộng rãi quốc tế gói thầu mua sắm vật tư, phụ tùng và thi công xây dựng công trình xử lý nước thải thành phố. TBMT được đăng liên tục 3 kỳ trên báo đấu thầu với nội dung bao gồm: thời gian bán HSMT từ 7h30 ngày 03/09/2010 đến trước 7h30 ngày 04/10/2010 (Trong giờ hành chính), thời điểm đóng thầu là 7h30 ngày 04/10/2010.

 

Từ 7h ngày 04/10/2010 cí 7 nhà thầy đến nộp HSDT. BMT đã từ chối nhận HSDT với lý do chưa đến giờ làm việc (TBMT quy định là nộp trong giờ hành chính).

Hỏi:

Việc BMT từ chối nhận HSDT của 7 nhà thầu trên có phù hợp với quy định của pháp luật về đấu thầu không?

Trả lời:

Mục tiêu của đấu thầu là lựa chọn được nhà thầu đáp ứng yêu cầu của HSMT, HSYC để thực hiện gói thầu trên cơ sở đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Một trong những yếu tố liên quan đến tính hiệu quả của đấu thầu là thu hút được càng nhiều nhà thầu tham gia đấu thầu càng tốt. Chính vì vậy mà Luật đấu thầu (Điều 5 khoản 1) quy định đối với các dự án thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật đấu thầu thì bên TBMT phải được đăng tải trên báo đấu thầu và các trang thông tin điện tử về đấu thầu của cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu. Việc đăng tải rộng rãi TBMT bước đầu đảm bảo tính minh bạch trong đấu thầu. Do đó, việc BMT đăng tải TBMT trên báo đấu thầu là phù hợp với quy định của pháp luật về đấu thầu.
 

Luật đấu thầu (Điều 31 khoản 3) quy định thời gian chuẩn bị HSDT tối thiểu là ba mươi ngày đối với đấu thầu quốc tế kể từ ngày phát hành HSMT đến thời điểm đóng thầu. Theo đó, đối với tình huống trên, thời gian chuẩn bị HSDT từ ngày 03/09/2010 đến ngày 04/10/2010 (31 ngày) là phù hợp với quy định của pháp luật về đấu thầu.
 

Theo lịch, ngày 04/10/2010 là ngày thứ hai, TBMT quy định là chỉ nộp trong giờ hành chính. Nhà thầu chỉ có thể nộp vào trước, trong ngày thứ sáu - 01/10/2010 hoặc trước thời điểm đóng thầu ngày thứ hai - 04/10/2010. Nhưng vấn đề ở chỗ thời điểm đóng thầu lại vào 7h30 - thời điểm bắt đầu giờ hành chính. Quy định như vậy đương nhiên được hiểu là nhà thầu không thể nộp HSDT của mình vào ngày thứ hai và do đó, nhà thầu chỉ có thể nộp trong ngày thứ sáu (01/10/2010) hoặc sớm hơn. Tức là trên thực tế thời gian để chuẩn bị HSDT của nhà thầu ít hơn 30 ngày.
 

Tuy nhiên, nếu BMT thông báo thời gian nộp HSDT từ ngày 03/09/2010 đến ngày 01/10/2010 thì không đảm bảo đủ thời gian để nhà thầu chuẩn bị HSDT (Điều 31 khoản 3). Có lẽ vì nguyên nhân trên mà đã tạo thành “bẫy” trong TBMT. Các nhà thầu có nhiều kinh nghiệm tham gia đấu thầu , khi phát hiện ra sự bất hợp lý trong TBMT thì sẽ bố trí nộp HSDT vào ngày thứ sáu (01/10/2010) hoặc sớm hơn. Còn lại những nhà thầu chưa “từng trải” trong đấu thầu thì chủ quan đến nộp HSDT vào ngày thứ hai (04/10/2010) và như vậy là đã tự loại bỏ HSDT của mình.
 

Câu hỏi đặt ra là giờ làm việc bắt đầu từ 7h30, tại sao không quuy định thời điểm đóng thầu là 8h hoặc 8h30 để nhà thầu có điều kiện nộp HSDT.  Việc quy định thời điểm đóng thầu vào lúc 7h30 sáng thứ hai thì dù vô tình hay cố ý đều là hành động gây khó khăn cho các nhà thầu, “ăn bớt” thời gian chuẩn bị HSDT cua các nhà thầu, thể hiện CĐT không “đàng hoàng” và không tạo điều kiện cho các nhà thầu hay muốn hạn chế các nhà thầu tham gia với ý đồ tạo điều kiện cho một nhà thầu nào đó trúng thầu. Quy định thời điểm đóng thầu nói trên là trái với quy định tại Điều 18 của Luật đấu thầu cần được phê phán, xử lý để không tái diễn. Thiết nghĩ cơ quan quản lý cấp trên  của CĐT cần yêu cầu CĐT kiểm điểm, rút kinh nghiệm về vấn đề nêu trên.

Đối với tình huống trên, thay vì việc từ chối nhận HSDT của nhà thầu thì BMT cần báo cáo ngay CĐT xử lý tình huống trước thời điểm đóng thầu. Việc chấp nhận hay không chấp nhận HSDT của các nhà thầu trên là một tình huống trong đấu thầu phát sinh ngoài quy định tại Điều 70 Nghị định 85/CP. Theo đó, CĐT chịu trách nhiệm xử lý tình huống trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều cảu các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản, Điều 2 khoản 19, khoản 20).

Thực tế, khi tham gia đấu thầu, có một số nhà thầu vì muốn bảo mật thông tin trong HSDT của mình hoặc vì điều kiện địa lý ở xa địa điểm mở thầu mà đến nộp HSDT trước thời điểm đóng thầu và tham dự lễ mở thầu ngay sau đó. Như vậy, quy định trong TBMT đã làm “khó” cho nhà thầu. Việc các nhà thầu không nộp được HSDT thuộc trách nhiệm của CĐT vì đã đưa ra thời điểm đóng thầu không khoa học, không khách quan. CĐT phải cân nhắc về tính hiệu quả kinh tế giữa việc tuân thủ một cách máy móc theo quy định trong TBMT hay chấp nhận HSDT của các nhà thầu trên để tăng số lượng nhà thầu tham gia nhằm tăng tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế thì CĐT cần yêu cầu BMT tiếp nhận HSDT của các nhà thầu trên ngoài giờ hành chính (tức là trước 7h30 ngày 04/10/2010).

Từ tình huống nêu trên cho thấy, các thông tin trong TBMT đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự tham gia của các nhà thầu . Đây là một bài học cảnh báo cho cả CĐT lẫn nhà thầu tham gia đấu thầu. Về phía CĐT, khi tổ chức đấu thầu phải tính toán khoa học, xác định thời điểm đóng thầu , mở thầu phù hợp.Về phía các nhà thầu tham gia cũng cần tỉnh táo nghiên cứu kỹ TBMT để đảm bảo nộp được HSDT thoe đúng quy định, tránh tình trạng tự mình loại bỏ HSDT của mình.